Genève

Om uit de handen van de Franse autoriteiten te kunnen blijven, verhuisde Voltaire in 1755 naar Genève, waar hij net buiten de stad een huis liet bouwen met uitzicht op het meer van Genève. In dit huis genaamd Les Délices (tegenwoordig: Institut et Musée Voltaire) schreef hij zijn beroemde gedicht Poème sur le désastre de Lisbonne naar aanleiding van de aardbeving Lissabon 1755. Dit gedicht, waarin Voltaire zijn twijfel uitdrukt over de goedheid van God, zou de aanzet worden tot zijn meest beroemde verhaal, Candide, ou l'optimisme. Op Les Délices liet Voltaire veel toneelstukken uitvoeren. Maar omdat de Geneefse autoriteiten (evenals trouwens zijn grote tegenhanger Jean-Jacques Rousseau) toneel verderfelijk vonden voor de moraal, week hij een paar jaar later uit naar Franse Ferney, een stadje net ten noorden van de grens van de Geneefse Republiek, zodat hij in geval van nood altijd makkelijk van land kon wisselen. In 1759 kocht hij daar een landgoed, waar hij tot vlak voor zijn dood zou blijven wonen. Voltaire, die door allerlei beleggingen inmiddels een vermogend man was geworden, breidde het landgoed enorm uit en liet akkers en wijngaarden aanleggen, waardoor het dorp tot grote bloei kwam. Hij werd dan ook al snel de seigneur van Ferney genoemd, en in 1878 zou het stadje worden omgedoopt tot Ferney-Voltaire.
(Wikipedia: Voltaire)

Nadat ik mijn proefschrift had geschreven en verdedigd in Leiden (1978), kon ik verder werken als post-doc fellow bij the European Southern Observatory, dat toen nog gevestigd was in Genève, op het CERN terrein. Zoals zovele medewerkers van het CERN en ESO besloot ik in Frankrijk te gaan wonen, in Ferney-Voltaire, een paar honderd meter over de grens met Zwitserland. Inderdaad, het kasteeltje van Voltaire staat er nog steeds, en is nu een museum. Hoewel ik al eerder enkele grote reizen had gemaakt (naar Pasadena, L.A.), begon het reizen nu pas echt, vooral naar het La Silla Observatory van ESO in Chili en dat is ook niet meer opgehouden. Weliswaar is het me nu een beetje teveel geworden en voel ik me pas goed als ik thuis ben, maar toch beklaag ik de nieuwere generaties sterrenkundigen, die niet meer zelf gaan waarnemen. Nu worden de waarnemingen "remote" gedaan en kun je de gegevens netjes via Internet downloaden. Je hoeft dus geen stap buiten je werkkamer te zetten. Dat is natuurlijk veel efficiënter dan zelf waarnemen, maar jammer is het wel.
Ik denk met genoegen terug aan de tijd in Genève, want met het ESO salaris kon je een heel eind komen, zelfs in zo'n dure stad.
Na twee jaar fellowship kon ik naar Italië, eerst een klein jaar (1980) naar de Scuola Normale in Pisa, en vervolgens, vanaf begin 1981 definitief (zou blijken) in Bologna.